Forma zabezpieczenia płatności – weksel

Weksel zobowiązuje dłużnika (osobę, która go podpisała) do zapłacenia określonej kwoty na rzecz innej osoby. Zazwyczaj dokument taki przekazuje dłużnik swojemu kontrahentowi. Podpisanie weksla wiąże się z dość sporym ryzykiem dla osoby, która go podpisała.

Weksel to dokument zobowiązujący dłużnika do zapłacenia pewnej kwoty kontrahentowi, z którym zawarł on umowę. Podpisanie weksla jest dobrowolne. Należy mieć jednak uwagę na to, że weksel stanowi zobowiązanie samodzielne, które nie jest uzależnione od treści umowy. Oznacza to dokładnie tyle, że jeżeli podpisany przez dłużnika weksel trafiłby w ręce osoby trzeciej, dłużnik będzie zobowiązany do zapłacenia jej określonej kwoty. Nie jest przy tym ważne, że osoba ta nie podpisywała żadnej umowy z dłużnikiem. Z tego też względu zabezpieczenie wekslem powinno stanowić ostateczną formę zabezpieczenia płatności. Dłużnik musi gruntownie przemyśleć, czy weksel to jedyna możliwa forma zabezpieczenia przez niego płatności, czy też może ma jakieś inne opcje. Ponadto powinien on się zastanowić, czy osoba, której chce wręczyć podpisany weksel, jest godna jego zaufania. W innym wypadku może dość do sytuacji, że kontrahent dłużnika świadomie powierzy podpisany przez nieco weksel innej osobie.

Istnieją dwa rodzaje weksli. Pierwszy to weksel własny, który dłużnik podpisuje, zobowiązując się do zapłacenia kontrahentowi określonej kwoty konkretnej osobie. Drugim rodzajem jest weksel trasowany, którego podpisanie również zobowiązuje dłużnika zapłacenia określonej kwoty innej osobie. Różnica polega na tym, że wystawca weksla poleca zapłacenie określonej kwoty konkretnej osobie, tak zwanemu trasatowi, która w większości przypadków jest jego dłużnikiem.

Weksel powinien zawierać dokładną kwotę, jakiej kontrahent może żądać od dłużnika, tak zwana suma wekslowa. Powinien również zostać określony przedział czasowy, w którym kontrahent będzie miał możliwość egzekwowania od dłużnika zapłacenia określonej sumy. Należy w tym miejscu pamiętać o tym, że także dodatkowe opłaty, jak na przykład odsetki, powinny zostać wliczone do sumy wekslowej. W przeciwnym wypadku nie będzie bowiem możliwości osobnego wyegzekwowania ich od dłużnika.

W jaki sposób wekslem można zabezpieczyć płatność? Można tego dokonać na dwa sposoby. Pierwszym sposobem zabezpieczenia płatności jest wystawienie tzw. weksla własnego. Weksel własny taki może zostać wystawiony w sytuacji, kiedy znany jest termin płatności oraz dokładna kwota zobowiązania. Drugim rodzajem jest podpisanie weksla in blanco. Taki weksel podpisuje się w sytuacji, kiedy nieznana jest albo dokładna wysokość zobowiązania, albo termin jego płatności. Weksel in blanco powinien zostać uzupełniony (w razie konieczności jego użycia) zgodnie z deklaracją wekslową. Jest to treść porozumienia, w którym obie strony precyzują, w jaki sposób wierzyciel powinien wypełnić weksel in blanco podpisany przez dłużnika. Ta forma weksla jest bardzo ryzykowna. Dłużnik powinien podpisać weksel in blanco jedynie w sytuacji, kiedy ma pełne zaufanie do kontrahenta. W przeciwnym wypadku istnieje dość spore ryzyko, że dokument ten trafi w niepowołane ręce i zostanie wykorzystany z dużą stratą dla dłużnika.

Poręczenie wekslowe to dodatkowy rodzaj zabezpieczenia płatności przez dłużnika. Po jego podpisaniu poręczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonej sumy wekslowej nawet w sytuacji, kiedy wystawca nie był do tego prawnie zobowiązany. Powodem takiego braku zobowiązania mogło być na przykład podpisanie weksla przez osobę, która jest niepełnoletnia.

Weksel jest wygodną dla kontrahenta formę zabezpieczenia płatności. Osoba, która ten weksel podpisuje, powinna jednak pamiętać, że jest to ryzykowna forma zabezpieczenia. Powinna zatem podpisać weksel jedynie w sytuacji, gdy w pełni mu ufa swojemu kontrahentowi.

Magdalena Paluch
Dział Analiz WGN

Print Friendly, PDF & Email